Àwọn Õun Ìpilẹ̀ Okọ ni Costa Rica: Kini Ó Drívà Àwọn Owó Ní Akẹ́ko Òkúta
Àwọn ọkọ̀ìwé ní Costa Rica ní owó lóní nígbà báyi $1.658 fún ọ̀pọ̀lọ fún ẹ̀dọ, tí ó tún jẹ́ nígbà báyi $6.28 fún agálọ̀ USA kan. Ní àwọn òkè ìbílẹ̀ èkó náà jẹ́ nígbà báyi 755.2 CRC fún ọ̀pọ̀lọ. Díìsẹ̀ẹ̀ù ní owó tó kékeré píppín ní $1.475 fún ọ̀pọ̀lọ. Àwọn owó àkẹ́ko òkúta yìí, àti wọ́n túmọ̀ Costa Rica ní nọ́ṃbà 109 nínu 170 orílẹ̀-èdè tí a ṣèwádíí — náà píppín òkè jù ìwọ̀n agbàlagbà $1.484 fún ọ̀pọ̀lọ. Ní àwọn òye, ẹ̀dọ nísu jẹ́ àgbà òfin: owó tó pọ̀ jù nínu àwọn alájẹ̀ ẹ̀dọ tí ó ní ìgbà, àmọ́ owó tí ó kékeré jù àgbàlagbà Ẹ̀ròpù.
Ìdí Costa Rica Àwọn Owó Wà Níbi Wọ́n Wà
Ìnú ìdí tó àgbà jù púpọ̀ ní àwọn owó ìfẹ̀kọ̀lọ Costa Rica jẹ́ pé orílẹ̀-èdè jẹ́ onígbé ẹ̀dọ tí ó kò ní iṣu ẹ̀dọ ìbílẹ̀ àbò alágbe ìṣètù ẹ̀dọ. Gbogbo ọ̀pọ̀ ẹ̀dọ àti díìsẹ̀ẹ̀ù túmọ̀ nínu ìpilẹ̀ owó àìpín tò feedstock, èyí túmọ̀ pé owó ìbílẹ̀ ní ìbámu sí àgbàlagbà àgbà àti dọ́là. Nígbàtí colón (CRC) ní rẹ̀wẹ̀ síìkó USD, owó ìbílẹ̀ ní owó lara dara, àti àwọn owó yìí ní tu akẹ́ko òkúta.
Ìnú ìdí keji jẹ́ ìtò. Ẹ̀dọ ní Costa Rica túmọ̀ níinu ìtò-ìjóbà nìkan, RECOPE (Refinadora Costarricense de Petróleo), àti àwọn owó ìfẹ̀kọ̀lọ ní a ní àgbà nípa ìtò ARESEP. Àwọn owó ní a tún àti tún ẹ̀kó nípa ìlera tí ó ní ìbámu owó ìbílẹ̀, iyípadà ẹ̀dọ, àti owó ìtò kan. Nítorí pé àwọn owó ní a ní àgbà lọ́kọ̀ orílẹ̀-èdè, àìsí ìjàrà àkẹ́ko òkúta — akẹ́ko òkúta ní San José tún kékeré pẹ̀lú akẹ́ko òkúta ní Liberia. Èyí ní a ní ìdádà àìmọ́ owó ní ìwájú òjúlọ̀ òpin òpilẹ́ àgbàlagbà.
Àwọn Owó Ìtò àti Àìlé Owó Ìlàgbá
À yàtọ̀ sí àwọn alájẹ̀ ẹ̀dọ tí ó ní owó ìlàgbá ẹ̀dọ nípa owó, Costa Rica ní àtúnwé túwẹ̀: ó ní owó ìtò kan (impuesto único a los combustibles) tí ó jẹ́ owó àìyiyèmi àìmọ́ ìdìda. Owó ìtò yìí jẹ́ ìpín tó yẹ ti àgbà àti ní a ní àlájẹ̀ fún iyípadà. Owó ní a ní àye púpọ̀ ní ilẹ̀ òkè, èyí ó ní ìbámu owó ẹ̀dọ okọ nípa ídìpa àwọn ilẹ̀ tí àwọn ọkọ̀ìwé lò. Àìní owó ìlàgbá àwọn ọkọ̀ ti wà lásìkásì owó tí a lé, nítorí àwọn owó tí o wà jẹ́ àpáti àwọn owó tú ìbílẹ̀ ní owó ìtò àti owó ìjáde. Èyí jẹ́ ìdí Costa Rica àwọn owó túmpò ìwọ̀n agbàlagbà àìmọ́ ti Venezuela tò Gulf states tí ó dóna owó ìlàgbá.
Fúnfun àìpín, ó ṣe é kí o ọ̀wẹ̀ báwo èyí túmpò lórí àwọn onígbé àti àwọn alájẹ̀ lórí àgbàlagbà àwọn õun ìpilẹ̀ okọ àgbàlagbà. Costa Rica jẹ́ owó tí ó kékeré jù àwọn òkè Ẹ̀ròpù gẹ́gẹ́ bíi Spain, níbi owó ìtò ní apá àti VAT túmpò àwọn owó sé lórí $1.50/L, àmọ́ ó owó tí ó pọ̀ jù àwọn orílẹ̀-èdè alàáfíà àwọn ìpilẹ̀. Ó túmpò dídìi South Africa àti ní owó tí ó òkè jù àwọn ìgba gẹ́gẹ́ bíi Bosnia & Herzegovina.
Báwo Ìtẹ̀síwájú Tó Sàáre Tí
Àìní ìtàn àìpín ìta àìta tí a fúnni, ìkábá tó gbẹ̀e yí ní ìdí àwọn olùdaná tó: owó ìtò níìlè àìyiyèmi tí ó gbẹ̀e pẹ̀lú iyípadà, àwọn owó ìbílẹ̀ tí ó rírú iyípadà ẹ̀dọ, àti ìlera owó àagbà. Ìpín tí ó túmọ̀ ní díwọ́n tó túmọ̀ nígbà báyi àwọn owó ìta òkè píppín àìmọ́ ìwájú ìgbà, pẹ̀lú àwọn iyípadà àìpín túnrandú Brent crude àti iyípadà CRC/USD. Nígbàtí ẹ̀dọ àgbàlagbà ní owó dídanù, àwọn ọkọ̀ìwé Costa Rica dákun ní ìmọ̀ — àmọ́ pẹ̀lú àwọn ìwájú, nítorí ìlera àagbà àti ìpilẹ̀ lórí ìlawẹ̀, àìmọ́ ní ẹrù.
Àwọn Ìbéèrè Ìṣẹ̀lú Ìtakáà
Ìdí ẹ̀dọ ní owó tó pọ̀ ní Costa Rica nígbàtí orílẹ̀-èdè kékeré?
Costa Rica ní ẹ̀dọ tí ó kò sù ní àwọn ìpile tìre àbò alágbe ẹ̀dọ tí ó ní ìṣẹ̀, nítorí gbogbo ẹ̀dọ túmọ̀ nínu owó tí a tú àti àwọn owó ìtò àìyiyèmi àti owó ìjáde ìtò-ìjóbà, èti ó túmọ̀ pé owó ní ìbámu àgbàlagbà — nígbà báyi $1.658 fún ọ̀pọ̀lọ, tò $6.28 fún agálọ̀.
Tá a ní àgbà owó ìfẹ̀kọ̀lọ ní Costa Rica?
Ìtò-ìjóbà ẹ̀dọ RECOPE ní a ní gbé wá àti ìjáde, àìmọ́ ìtò ARESEP ní àgbà àwọn owó ìfẹ̀kọ̀lọ àagbà nípa ìlera níbásído owó ìbílẹ̀, iyípadà ẹ̀dọ, àti owó ìtò kan. Nítorí pé àwọn owó ní a ní àgbà lọ́kọ̀ orílẹ̀-èdè, wọ́n jẹ́ kékeré ní akẹ́ko òkúta àgbà.