Amanzi Okushisa eFiji: Okuthini Okukhokhwa Emipompwini nokukhuluma Ngezikhali
Ngemuva kwemininingwane emihle, litre yepetrol eFiji ikhokha cishe $1.751 USD, okwenza kube cishe $6.63 USD nge-US gallon. Ngokwamagosa lokho lingu-3.97 FJD nge-litre. IDiesela ihlala inkulu ngaphezu ku-$2.041 USD nge-litre. Okushintshana nehlela lolwandle lwamanzi okushisa elingaba-$1.484 nge-litre, eFiji ikhethekela okushisa okunzima — ingena 121st kulezi 170 izwe ezisetshenziswayo, oziseka phakathi kwezemigogo emamethekile kaloba.

Yini Okwenzela Amanzi Okushisa eFiji Akube Ngaphezu Kwemveli Yolwandle
Fiji ayinayo inhlawulo emihle yomlilo wethu futhi ayinayo i-refinery. Isixunyana nje se-petrol kanye ne-diesel sishiwa ngaphandle, okwenza umuntu ochaza Singapore kanye nemikhakha emibili emipompwini yaseSuva naLautoka. Lokhu kutekelela okweshisayo okuthintwe phambi kokungena kweqilya ngeqilya ngaphambi kokukhena kwephama — nemuntu othile enhlangothi yesikholwa okushisayo umanyani emiphakathini efanayo ibe indawo.
Ngaphezu komghalo okwebelweyo, uMninikhosi wefjiji wamikelela umthetho omcela kanye ne-VAT, futhi umlawuleli — i-Fiji Competition and Consumer Commission (FCCC) — ubeke izinhlelo zentengo zokukhetha ezichazwa ngezikhathi okuyiselayo. Lokhu kuhlolwa kwentengo kutholakala kumele amanzi okushisa akahlukahluke eminyathanweni ethile kunokuhlukahluka ngakusasa, okukwase ukulungisa kwamanzi okushisa emapimpini emidiya kodwa futhi, emayeni, intuthuko emaphakamile emigundo yomhlaba wesikhahlamelo.
Impilo Yentengo
Ngenxa yokuthi umfula wezimvelo ubhalise emidolaini yeamerikane kodwa uthungilwe emidolaini yefiji, izinhlelo ze-FJD–USD exchange rate zilindele ukuba nenhlangano njengomlilo wethu. Idola leFiji iphakamiswa ngaphezu kwenthwempilo yezinkhosikosane, okukwenze ube nentwenyoni ethile ethile, kodwa noma kunjani kucishe kuvalela emaphansi kodwa ekuphumululweni kwentengo yamanje emilangeni emaphakamile ehlanganiswe — inzuzo ekhilelweni ngenxa yokuba izwe lidume kakhulu.
Umguqo Wentengo: Ukwanda Okukhuphula Kunala-2020
Imininingwane emiqondo emilibuza usuka kuJulai 2016 kuya kuJune 2026 ikhombisa inzuzo echazwe kahle. Emzimbeni weshumi leminyaka inzuzo engqikithi yayingu $1.064 USD nge-litre. Inzuzo engqikithi ethule ngo $0.733 ifike kuJuniyo 2020, ngesikhathi sezifo zephakamisela lapho umhlaba wezimvelo uphixwe kancane. Ngemuva kwalokho umguqo ubeyexolile: inzuzo yonke-time high $1.735 yasiza kuJuniyo 2026 — cishe izingane namuhla. Nakukhona nje, umuntu osebenza emapompwini eFiji akhokhoza kakhulu nokuphakamela enganisini lonke eminyakeni etshumi, futhi amanzi okushisa namuhla ayakhokhoza ngaphezu kweqikithi yeminyaka yentha kuze kube cishe endaweni yayo.
Ekusetshenzisweni KoFiji Kulunganiselwe Kanjani
Amanzi okushisa afiji azimisela ezindaweni ezifanayo netshumi elimhlelo lweEurope. Ayafani nokukhena okukhokhwa umuntu emapompwini eSlovenije kanye eCyprus, futhi akusobala kwemuva kwetengo eliphansi lokwetha okubonakala eAndorra. Ayahamba ngaphezu kwesizwe esine-resources okwenziwe njengomuntu ePeru. Ukuze ubone umuntu wombhali nge-umuntu, bona uhlola lwamanzi okushisa olwandle isiqalo.

Imibuzo Evamile
Ingaki inzuzo ye-petrol eFiji namuhla?
IPetrol ingaba cishe $1.751 USD nge-litre, noma cishe $6.63 USD nge-US gallon. Ekukhoneni kwemigomo lokho lingu-3.97 FJD nge-litre. IDiesela ibhala okukhuluza, nge-$2.041 USD nge-litre.
Yini okwenzela umfula okushisa okuba nobuhle kuFiji?
Fiji ithungelwa umfula wethu okushisayo njengomkhiqizo ogcina, ngakho amanzi okushisa akubonisa umthetho womhlaba okushisa kanye nokushisa kanye notshenziso kanye nentengo ye-FJD-USD, kanye nesigaba sedu sedu seyodwa.
Ubani othwala itengo yamhlala kuFiji?
I-Fiji Competition and Consumer Commission (FCCC) yalawula inzuzo yokekhetha okushoyo kumanzi okushisa yemipompwini futhi iyasukela eminyathanweni ethile. Lokho kungeneza ikhala okukhuluma okushisayo okuhlukahluka eminyathanweni ethile kunokuhlukahluka ngakusasa, okubonisa ihambisano lentengo yokushisayo namlilo wemikhakha.
